Soms zit je zo midden in een gesprek, een beslissing of een probleem dat alles steeds ingewikkelder lijkt te worden. Een discussie over vakantieplannen. Een keuze in een werksituatie. Of een meningsverschil dat langzaam groter lijkt te worden. In zulke momenten helpt het vaak om even anders te kijken. Binnen NLP noemen we dat upchunken en downchunken. En eerlijk gezegd is het een van mijn persoonlijke favorieten binnen dit gedachtegoed. Niet omdat het ingewikkeld is — maar juist omdat het zo eenvoudig en praktisch werkt.
Uitzoomen: upchunken
Upchunken betekent dat je een stap omhoog gaat in het denken. Je kijkt niet meer alleen naar het concrete onderwerp, maar naar het doel, de bedoeling of de waarde erachter.
Bijvoorbeeld:
“We willen naar de bergen.”
“We willen naar zee.”
Als je omhoog gaat in het gesprek, kun je vragen:
Wat zoeken we eigenlijk in deze vakantie?
Rust. Samen tijd doorbrengen. Nieuwe energie opdoen. En ineens blijkt dat het verschil misschien helemaal niet zo groot is, omdat je elkaar vindt op een 'hoger' niveau. Dit niveau kan bijvoorbeeld zijn dat je 'avontuur' zoekt, of 'samen iets gezelligs doen', of 'genieten van mooie uitzichten'. Dat is dan niet specifiek gekoppeld aan een bepaalde bestemming of omgeving. Zo wordt de zoektocht naar een vakantiebestemming waar iedereen zich in kan vinden, wel net zo leuk en spannend. En heeft straks iedereen het naar zijn/haar zin!
Inzoomen: downchunken
Downchunken werkt precies andersom. Je maakt het onderwerp concreter en praktischer. Bijvoorbeeld in een werksituatie. Als iemand zegt: “Dit project loopt niet goed.” Dan kun je vragen:
- Welke stap loopt precies niet goed?
- Wat gebeurt er concreet?
- Wat zou een eerste kleine verbetering kunnen zijn?
Door in te zoomen, wordt iets wat vaag voelt ineens hanteerbaar. Zo kun je bijvoorbeeld bepaalde drempels of belemmeringen benoemen, en daar een weg in vinden samen. Je blijft dan niet in een bredere discussie hangen, en vind elkaar in de punten waar je het met elkaar eens kunt zijn.
Waarom dit zo prettig werkt
Wat ik zo mooi vind aan deze manier van denken, is dat het gesprekken weer ruimte geeft. Je zit niet vast op één niveau van het gesprek. Je kunt altijd bewegen en dat is een hele fijne mechaniek:
- een stap omhoog
- of een stap omlaag
En precies die beweging brengt vaak nieuwe inzichten, en daardoor kom je - zelfs als een discussie of meningsverschil vrij uitzichtloos lijkt, toch bij elkaar.
Een klein hulpmiddel
In het Werk & Inspiratieboek NLP & Kunst en de bijbehorende kaartenset komt deze gedachte ook terug. Daar noem ik het de “Chunk up / Chunk down Meesterstap” — een kleine reminder dat er altijd een andere manier is om naar een vraag of situatie te kijken. Soms hoef je alleen maar even uit te zoomen. Of juist een stap dichterbij te komen. En hoe leuk & bijzonder is het om er ook kunst bij in te zetten? Dat als je je gedachten of visie even niet zo goed onder woorden kunt brengen, dat het je het gaat uitbeelden of schetsen?
